کرمان رصد - روزنامه سازندگی /متن پیش رو در سازندگی منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
محدودیتهای جدید آمریکا علیه صنعت هوانوردی ایران از ۲۳ سپتامبر همزمان با اول مهر وارد مرحله اجرایی شده و در روزهای اخیر چند کشور منطقه نیز پرواز شرکتهای هواپیمایی ایرانی را متوقف یا محدود کردهاند. امارات روز پنجشنبه اعلام کرد، پروازهای شرکتهای ایرانی به این کشور و از آن، تا اطلاع ثانوی، متوقف خواهد شد.
این تصمیم پس از آن گرفته شد که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، اعلام کرد فرودگاهها و شرکتهایی که به هواپیماهای ایرانی خدماتی مانند سوخترسانی، خدمات فرودگاهی یا فروش بلیت ارائه کنند با خطر از دست دادن دسترسی به نظام مالی آمریکا مواجه خواهند شد.
مسیرهای منطقهای یکییکی محدود میشوند
در روزهای گذشته، عراق پروازهای شرکتهای ایرانی به فرودگاه بغداد را متوقف کرد و درباره انتقال برخی پروازها به نجف رایزنی شد. پروازهای ایران به مسقط نیز متوقف شده است. همزمان گزارشهایی از توقف پروازهای ایران به گرجستان و جمهوری آذربایجان منتشر شده است.
ترکمنستان نیز روز پنجشنبه اجازه عبور یک پرواز ایرانی به مقصد دوشنبه را از حریم هوایی خود نداد و هواپیما ناچار به بازگشت شد. با این حال تصویر فعلی بهمعنای بسته شدن کامل حریم هوایی ایران نیست. برخی مسیرها، ازجمله شماری از پروازها به ترکیه، چین و ارمنستان همچنان برقرارند؛ هرچند وضعیت پروازها بهسرعت در حال تغییر است.
چرا خدمات فرودگاهی اهمیت دارد؟
تحریمهای جدید فقط شرکتهای هواپیمایی ایرانی را هدف نگرفتهاند. تهدید آمریکا متوجه شرکتهای خارجی نیز شده است؛ شرکتهایی که به هواپیماهای ایرانی سوخت، خدمات فرودگاهی یا دیگر خدمات عملیاتی ارائه میکنند.
همین مسئله باعث شده برخی کشورها و شرکتهای خدمات هوایی برای جلوگیری از مواجه شدن با تحریمهای آمریکا، همکاری با شرکتهای ایرانی را متوقف کنند. به این ترتیب، حتی در مواردی که پرواز از نظر فنی امکان انجام داشته باشد، نبود سوخت یا خدمات زمینی میتواند، ادامه مسیر را دشوار کند.
مسافران به سمت مرزهای زمینی میروند
با محدود شدن بخشی از مسیرهای هوایی، فشار بیشتری بر مسیرهای زمینی ایران وارد شده است. مسافرانی که پیشتر از فرودگاههای منطقه برای ادامه سفر استفاده میکردند اکنون ناچارند در برخی مسیرها گزینههای زمینی را نیز بررسی کنند.
این وضعیت میتواند برای گذرگاههای مرزی، بهویژه مسیرهای پرتردد ایران و ترکیه، اهمیت بیشتری پیدا کند. اما در شرایط فعلی هنوز نمیتوان از «بسته شدن مسیرهای زمینی» یا حتی قطعی بودن چنین سناریویی سخن گفت.
آنچه روشن است، افزایش هزینه و دشواری جابهجایی بینالمللی برای مسافران ایرانی است؛ موضوعی که در صورت ادامه محدودیتهای هوایی میتواند بر تجارت، گردشگری، حملونقل و رفتوآمدهای خانوادگی نیز اثر بگذارد.
نگرانی درباره حملونقل کالا
پیامدهای محدودیت هوایی تنها به مسافران محدود نمیشود. صنعت هوانوردی بخشی از زنجیره انتقال کالاهای حساس و با ارزش بالا نیز هست؛ بهویژه کالاهایی که به زمان یا شرایط خاص حمل وابستهاند.
در چنین شرایطی، محدود شدن پروازهای باری میتواند هزینه و زمان انتقال برخی کالاها را افزایش دهد. با این حال درباره ادعای توقف زنجیره تأمین دارو یا واکسن باید میان انواع کالا و شیوه حمل آنها تفاوت گذاشت؛ همه اقلام دارویی الزاماً از مسیر هوایی تأمین نمیشوند و میزان وابستگی هر محصول به حمل هوایی متفاوت است.
آیا فشار به مرزهای زمینی هم میرسد؟
فعلاً شواهدی که نشان دهد، محدودیتهای مشابه بهصورت گسترده علیه مرزهای زمینی ایران اعمال شده در دست نیست. اما همزمانی محدودیتهای هوایی با فشارهای اقتصادی و تجاری، نگرانیهایی را درباره آینده مسیرهای ترانزیتی ایران ایجاد کرده است.
در چنین شرایطی، هرگونه محدودیت تازه در عبور کامیونها، اتوبوسها یا مسافران میتواند، اهمیت بیشتری پیدا کند؛ بهخصوص برای کشوری که بخش مهمی از ارتباطات منطقهای خود را از طریق همسایگان زمینی انجام میدهد.
از سوی دیگر، برخی کشورهای منطقه هنوز به همکاریهای هوایی با ایران ادامه میدهند و همین موضوع نشان میدهد که روند فعلی یک محاصره کامل و یکپارچه نیست بلکه مجموعهای از محدودیتهای فزاینده است که دامنه آن در حال گسترش است.