کرمان رصد - روزنامه سازندگی /متن پیش رو در سازندگی منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
شورایعالی شهرسازی و معماری بررسی الحاق محدودهای در حریم درجه دو تختجمشید به مرودشت را دوباره در دستورکار قرار داد؛ طرحی که در آن توسعه خدمات گردشگری پیشبینی شده و نگرانیها درباره گسترش ساختوساز در اطراف این اثر جهانی همچنان ادامه دارد. موضوع الحاق حدود ۱۷۰ هکتار از اراضی میان مرودشت و تختجمشید به محدوده شهری، بار دیگر به شورایعالی شهرسازی و معماری رسید. طرح جامع مرودشت هنوز نهایی و ابلاغ نشده و مسئولان بر ضرورت بررسی دیدگاه کارشناسان، انجمنهای میراث فرهنگی و جوامع محلی تأکید دارند. در این میان، اختلاف اصلی بر سر چگونگی ساماندهی محور مهدیه و میزان تأثیر توسعه شهری بر حریم و منظر فرهنگی تختجمشید است.
محور گردشگری بهجای ساخت مسکن
غلامرضا کاظمیانشیروان، معاون شهرسازی و معماری وزارت راهوشهرسازی و دبیر شورایعالی شهرسازی و معماری، اعلام کرده که در محدوده مورد بحث، ساخت مسکن جدید پیشبینی نشده و هدف از الحاق، ساماندهی محور منتهی به تختجمشید و افزایش نظارت شهرداری بر ساختوسازهاست. براساس توضیحات ارائه شده محور میان مرودشت و تختجمشید حدود ۱۰۰ متر عرض خواهد داشت و در دو طرف آن واحدهای تجاری مرتبط با گردشگری و سایتهای پشتیبان برای احداث هتل در نظر گرفته شده است. این فعالیتها باید مطابق ضوابط میراث فرهنگی و محدودیت ارتفاع ۸.۵ متر انجام شوند. با این حال، نگرانی منتقدان صرفاً به ساخت ساختمانهای بلندمرتبه یا احداث واحدهای مسکونی محدود نمیشود. آنها معتقدند تغییر محدوده شهری میتواند، زمینه تغییر کاربری زمین، افزایش ارزش اقتصادی اراضی و گسترش تدریجی توسعه شهری به سمت تختجمشید را فراهم کند.
اختلاف بر سر حریم و توسعه شهری
در حریم درجه یک تختجمشید ساختوساز ممنوع است اما در حریم درجه دو اصل ساختوساز ممنوعیت کامل ندارد و با محدودیتهای مشخصی ازجمله سقف ارتفاع ۸.۵ متر روبهروست. فرزانه صادق، وزیر راهوشهرسازی، تأکید کرده است که این محدودیت به خط محدوده شهر وابسته نیست و در هر شرایطی باید رعایت شود. او همچنین با اشاره به شرایط زمینهای منطقه گفت بخش قابلتوجهی از اراضی مورد بحث در رده زمینهای کشاورزی قرار دارند و قوانین مربوط به اراضی کشاورزی نیز محدودیتهایی برای ساختوساز ایجاد میکنند. از نظر وزیر راهوشهرسازی، حفاظت از تختجمشید نباید تنها به کنترل ساختمانها محدود شود و موضوعاتی مانند برداشت از آبهای زیرزمینی، فرونشست و تغییرات محیطی نیز باید در ضوابط حفاظتی مورد توجه قرار گیرند.
میراث فرهنگی: توسعه گردشگری بدون گسترش شهرنشینی
علی دارابی، قائممقام وزیر و معاون میراثفرهنگی کشور، با تأکید بر جایگاه تختجمشید بهعنوان یکی از مهمترین آثار ثبت جهانی ایران، خواستار بازنگری همهجانبه در طرح شده است. به گفته او، وزارت میراث فرهنگی با توسعه خدمات گردشگری در محور تختجمشید مخالف نیست اما ضرورتی ندارد که برای رونق گردشگری همه روستاها به شهرها ملحق شوند. دارابی بر ظرفیت روستاها برای توسعه بومگردی و گردشگری تأکید کرده و گفته است که میتوان با حفظ شرایط موجود، زمینه درآمدزایی جوامع محلی را فراهم کرد. او همچنین نگرانی درباره حرکت توسعه مرودشت از مهدیه به سمت تختجمشید را یکی از دلایل درخواست بازنگری وزارتخانه و استانداری فارس دانسته است.
نگرانیها درباره این طرح از سوی انجمنهای تخصصی و فعالان میراث فرهنگی نیز مطرح شده است. منتقدان هشدار دادهاند که توسعه شهری در اطراف تختجمشید ممکن است بر منظر فرهنگی، خط افق و محوطههای باستانی پیرامونی اثر بگذارد. مسعود منیعاتی، رئیس انجمن دوستداران میراث فرهنگی و گردشگری فارس، خواستار بررسی مستند وضعیت حریم، منظر فرهنگی و طرحهای توسعهای شده است. او تأکید کرده که حفاظت از تختجمشید نباید تنها به بناهای موجود در عرصه محدود شود و ارتباط اثر تاریخی با محیط پیرامونی نیز باید در تصمیمگیریهای عمرانی لحاظ شود. تختجمشید که در سال ۱۹۷۹ میلادی در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد، در محدودهای قرار دارد که علاوه بر بقایای معماری هخامنشی، محوطههای باستانی و آثار زیرسطحی کاوش نشده را در خود جای داده است.
شورایعالی شهرسازی و معماری اعلام کرده که موضوع الحاق و ضوابط مرتبط با آن دوباره در جلسات کارشناسی بررسی خواهد شد. طرح جامع مرودشت نیز هنوز به تصویب نهایی نرسیده است.