کرمان رصد

آخرين مطالب

مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

خیابان رو به خورشید مقالات

خیابان رو به خورشید
  بزرگنمايي:

کرمان رصد - بالاخره با همه حرف و حدیث‌هایی که بود طرح ویژه تفصیلی بافت پیرامون حرم مطهر رضوی مُهر تأیید خورد. البته در این یادداشت قصد نداریم طرح مورد نظر و حاشیه‌هایش را بررسی کنیم فقط داریم از خبر سوءاستفاده می‌کنیم برای سوژه امروزمان! یعنی طبق معمول برمی‌گردیم به سال‌های گذشته تا نخستین طرح تفصیلی پیرامون حرم رضوی را در تاریخ، مورد بررسی و بازبینی قرار دهیم.
خوش نقشه
اگر فکر می‌کنید فقط ما امروزی‌ها و یا آدم‌های 100 سال اخیر به فکر طرح تفصیلی و این جور چیزها بوده‌ایم، اشتباه می‌کنید. طراحی و نقشه‌کشی اساسی و جامع برای زیباسازی بافت پیرامونی حرم مطهر، تسهیل رفت‌وآمد مردم و... دست‌کم سابقه‌ای 400 ساله دارد و به دوره صفویه برمی‌گردد. طرح جامع که می‌گوییم یعنی طرحی که از همه نظر بتواند نیازهای یک شهر مدرن و خوش‌نقشه را فراهم کند. نمونه این طرح را حدود 400 سال پیش؛ زمانی که شاه‌عباس یکم پس از سرکوب ازبک‌های مهاجم، به فکر افتاد با ساختن یک خیابان در مشهد نخستین اقدام مهندسی شهرسازی را در این شهر اجرایی کند، می‌توان دید. تا آن زمان مشهد شهری بود که به تدریج و بدون نقشه‌ای منظم و کارآمد، توسعه پیدا کرده و محله بر محله‌اش افزوده شده بود و هنوز سیمای یک شهر مدرن در زمان خود را نداشت.
حالا چرا «خیابان»؟
اما برویم سروقت «خیابان»؛ علامه دهخدا درباره این واژه می‌گوید: هرکویِ(معبری بزرگ‌تر از کوچه) راست و فراخ و دراز که اطراف آن درخت و گل باشد. خیابان در پنج قرن پیش، یکی از نمادهای شهرسازی مدرن محسوب می‌شد و پیش از مشهد، هرات، قزوین و اصفهان، صاحب خیابان شده ‌بودند. با این حال، شرایط مشهد با آن سه شهر تفاوت داشت؛ مشهد شهری بود با محوریت حرم رضوی و اگر اقدامی برای توسعه یا مرتب کردن بافت شهری آن صورت می‌گرفت، باید وجود حرم مطهر حتماً لحاظ می‌شد. بر همین اساس وقتی مهندسان دوره صفوی که می‌گویند شیخ بهایی در رأس آن‌ها قرار داشته ‌است با حکم شاه مبنی بر ساخت خیابانی عریض در مشهد روبه‌رو شدند، حرم رضوی را به عنوان نقطه مرکزی آن در نظر گرفتند و مسیر شرق به غرب مشهد را انتخاب کردند. چرا؟ چون مسیر ترانزیتی شهر از شرق به غرب بود و این مسیر در شمال و جنوب به کوه‌های هزارمسجد و بینالود ختم می‌شد. ممکن است این سؤال هم پیش بیاید که ساختن خیابان، به غیر از زیباسازی معابر شهری چه فایده‌های دیگری برای مشهد مقدس و بافت پیرامونی حرم داشت؟ خیابان در واقع نمای ورودی مشهد را تغییر می‌داد. تا پیش از آن، هیچ معبر مستقیمی به سوی حرم مطهر وجود نداشت و زائران به‌ویژه آن‌هایی که از دروازه شرقی وارد می‌شدند، با صحنه‌ای که شایسته مشهدالرضا(ع) باشد روبه‌رو نبودند. ایجاد خیابان موجب می‌شد زائران به محض ورود به مشهد خود را در خیابانی ببینند که انتهایش گنبد و گلدسته‌های حرم مطهر می‌درخشد. این مسئله تأثیر روحی و معنوی خوبی بر آن‌ها داشت. افزون بر این، نظم ایجاد شده در مسیر حرم مطهر، ساماندهی مغازه‌ها و از همه مهم‌تر ایجاد نهر آب در وسط خیابان و کاشت درختان در دو طرف آن، موجب تلطیف عوارض تراکم جمعیت و شلوغی ناشی از آن می‌شد.
3 کیلومتر خیابان، با عرض 30 متر
ساخت خیابان در مشهد به عنوان نخستین طرح تفصیلی بافت پیرامون حرم رضوی در سال 986 خورشیدی آغاز شد و چهار سال بعد پایان یافت. در این مدت، خانه‌هایی که در مسیر خیابان قرار داشت، خریداری شد. البته از مکانیسم این کار اطلاعی در دست نداریم. براساس گزارش رضاقلی‌خان هدایت که 239 سال پس از اتمام خیابان از آن بازدید کرده، عرض خیابان معادل 28 ذرع (کمی بیشتر از 29 متر) و طول آن حدود 2 هزار و 900 ذرع (کمی بیش از 3 کیلومتر) بوده ‌است. جالب است بدانید بخش اعظم این خیابان در قسمت غربی حرم مطهر قرار داشت؛ چیزی بیش از 2 کیلومتر از آن و نصف این مقدار، یعنی کمتر از یک کیلومتر، در شرق حرم مطهر ساخته شد. دلیل این امر احتمالاً باید قرار گرفتن اماکن مهم شهری در منطقه غربی حرم مطهر بوده ‌باشد؛ می‌دانیم که دارالحکومه و بازار در سمت غرب واقع بود و اماکن مهمی مانند مسجد جامع گوهرشاد نیز به این بخش نزدیک‌تر بودند. غرب مشهد که در آن محله‌های سرشور، سراب و بخش‌هایی از نوغان قرار داشتند، کانون مراکز اداری و اقتصادی شهر محسوب می‌شد. نخستین طرح تفصیلی بافت پیرامونی حرم مطهر، نتایج بسیار خوبی برای مردم مشهد داشت؛ رونق بازار، ایجاد فرصت‌های شغلی در مسیر خیابان، تردد راحت و قابلیت بالای ایجاد نظم و امنیت شهری از نتایج این طرح تفصیلی محسوب می‌شد. تا پیش از آن، راسته بازار مشهد از محله سرشور می‌گذشت و با عبور از بازار بزرگ مشهد و سپس بازار زنجیر وارد حرم می‌شد و در نهایت تا محله نوغان امتداد می‌یافت. طرح تفصیلی اول اینکه دو محله بالاخیابان و پایین‌خیابان را با دو دروازه مستقل به وجود آورد که به‌تدریج کانون اصلی ورود و خروج مردم به شهر شد و دوم، در کنار آن، مجموعه‌ای از بازارها و تیمچه‌هایی شکل گرفت که فضای اقتصادی و رونق کسب و کار را به دنبال داشت. اگرچه نخستین پروژه طرح تفصیلی بافت پیرامون حرم، 400 سال پیش به پایان رسید، اما تغییرات مربوط به نگهداری و توسعه این حوزه با توجه به تغییر شرایط در ادوار مختلف تاریخی، همچنان ادامه داشته‌ است.

لینک کوتاه:
https://www.kerman-online.ir/Fa/News/188315/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

بخشنامه مزد 1400 در پورتال وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی بارگذاری شد

جار و جنجال در کرمان / رضا طلایی منش: برای شرافت فوتبال متاسفیم

یک استقلالی سابق سرمربی جدید چوکای تالش (عکس)

تیم زنده یاد تیمور سالمی، قهرمان لیگ برتر رودبار جنوب شد

پرداخت وام 20 میلیون تومانی برای مشاغل خانگی

هشدار دادستان منوجان در خصوص ترک فعل مدیران

جشنواره موسیقی نواحی باید در کرمان استمرار داشته باشد

یک استقلالی جانشین سرمربی استقلالی شد + سند

صنایع دستی شگفت آور عشایر/آمار مبتلایان به کرونا در استان کرمان/دستگیری قاتل نوجوان جیرفتی

کلاهبرداری از طریق خرید و فروش ارز دیجیتال

بخشودگی جرایم دو برابر شده تا پایان سال 99

افزایش دما و بارش پراکنده در برخی نقاط کشور

ظریف ، گزینه اصلی بعد از یادگار امام است

قالیباف : غنی سازی 60 درصدی پیام دارد

افشین سلیمانپور درگذشت + علت فوت

کودک‌همسری؛ پرونده‌ای که همچنان باز است

پاسخ معاونت امور زنان و خانواده به شبهات وارده به اقدامات انجام شده

3 برابر شدن سطح زیرکشت پیاز دلیل متضرر شدن کشاورزان/ انفعال وزارت خارجه و صمت در صادرات محصولات کشاورزی جنوب کرمان

رویداد ملی" افق روشن" توسط مرکز فضای مجازی بسیج دانشجویی برگزار می شود

اتمام عملیات گمانه‌زنی باستان‌شناسی محوطه کنارصندل جیرفت

فعالیت 270 جایگاه عرضه سوخت در استان کرمان

پزشک قلابی کاشت مو در بم دستگیر شد

قاتل دختر جیرفتی دستگیر شد

تسهیلات ساخت در تهران و کلانشهرها به 450 میلیون تومان افزایش یافت

کشف مواد مخدر در جیرفت

قتل دختر 13 ساله جیرفتی وقتی در خانه تنها بود

کرمان با تنش آبی روبرو است/ سازمان برنامه و بودجه نسبت به پرداخت خسارت کشاورزان کرمانی اقدام کند

475 پروژه نیمه تمام اقتصاد مقاومتی از سال گذشته در استان کرمان وجود دارد

انتصاب سرپرست اداره کل انتقال خون کرمان

کشاورزی در استان کرمان باید علمی و با استفاده از دانش روز انجام شود

سازمان برنامه و بودجه نسبت به پرداخت خسارت کشاورزان کرمانی اقدام کند

خانوارهای تحت پوشش گاز در کرمان به 87 درصد برسند

گلابی 120 هزار تومانی در بازار قاچاق است

سر بی‌گناهی که بالای دار نرفت/ نجات پسر ناشنوا از قصاص توسط یک روزنامه‌نگار و خیرین

چشم اندازهای دیدار آینده تیم فوتبال فجر سپاسی با مس کرمان

انتقاد شدید از داوری بازی با تیم مس نوین کرمان

بهبود وضعیت پروژه های عمرانی با بازگشایی محور ال 500 تقاطع شهید کجباف/دکل برق مانع افتتاح زیرگذر تقاطع جانباز کیانشهر

بره آهو در رمشک قلعه گنج از دست سودجویان نجات یافت

مبتلایان به کرونا در استان کرمان از مرز 18 هزار نفر گذشت

ادای احترام به مرحوم نادر دست‌نشان پیش از بازی مس نوین کرمان و شهرداری همدان

شفاف سازی بیمه مرکزی پیرو انعکاس یک خبر

تیم‌های دیگر، با انگیزه‌ای چند برابر مقابل مس کرمان بازی می‌کنند/کارمان نسبت به نیم‌فصل اول سخت‌تر شده است/بازیکنان ما باید در بازی‌های بعدی چند برابر گذشته تلاش کنند

افزایش وام ساخت مسکن به 450 میلیون

کرونا جان 8 بیمار را در کرمان گرفت/بستری 71 بیمار جدید

بازار باید کشش قیمت سیر را داشته باشد

86 درصد گلزار شهدای لرستان ساماندهی شد

آخرین و جدیدترین آمار کرونایی استان کرمان تا 29 فروردین 1400

با اقدامات راهبردی برخی از جرایم در استان کرمان را ریشه کن خواهیم کرد

جلسه ارتباط حضوری و تلفنی مسئولان انتظامی استان کرمان با مردم فردا برگزار می شود

طرح «مهرواره محله همدل» در رفسنجان اجرا می شود