کرمان رصد

آخرين مطالب

مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

خانه های معلق در تبریز/ از گسل طبیعی تا اجتماعی اجتماعي

خانه های معلق در تبریز/ از گسل طبیعی تا اجتماعی
  بزرگنمايي:

کرمان رصد - به گزارش خبرگزاری فارس از تبریز، حاشیه‌نشینی به عنوان مهم‌ترین معضل شهری در عصر حاضر را باید مولود نامبارک توسعه نامتوازن و توزیع ناعادلانه امکانات و خدمات دانست تا فقر فرهنگی و اقتصادی ساکنان چنین مناطقی، پدیده‌ای که جلوگیری از ایجاد و گسترش آن مستلزم برنامه‌ریزی‌های مدون و آینده‌نگر و البته توانمندسازی اقشار کم برخورداری است که سکونت در چنین مناطقی را تنها علاج مشکل سکونت خود در شرایط نامساعد اقتصادی جامعه امروز می‌دانند.
این مولود نامبارک از دهه 50 شمسی در تبریز نیز مانند دیگر کلانشهرها دست و پا گرفته و اکنون به آن حد از رشد و گستردگی رسیده که بسیاری از مسوولان شهری و البته زندگی شهروندان را با چالش اساسی روبه‌رو ساخته است و همین امر بهانه‌ای شد تا با فریدون بابایی‌اقدم رئیس کمیسیون عمرانی شورای شهر تبریز در خصوص چگونگی و چرایی پیدایش و گسترش حاشیه‌نشینی در تبریز به گفت‌وگو بنشینیم.

کرمان رصد

زایش حاشیه‌نشینی آتش زیرخاکستر
*مروری بر روند ایجاد و گسترش حاشیه‌نشینی در شهر تبریز به عنوان مقدمه‌ای برای شناخت ابعاد این پدیده ضروری به نظر می‌رسد. این روند چگونه و از کجا آغاز شده است؟
زایش حاشیه‌نشینی و بافت‌های مسئله‌دار به مانند آتش زیرخاکستری است که نه تنها تبریز، بلکه حتی شهرهای کوچک تر را نیز به خود درگیر کرده است و اکنون در مراغه، بناب و کلیبر نیز به عنوان چالشی جدی برای شهر و شهروند و آینده شهرنشینی محسوب می‌شود چرا که حاشیه‌نشینی مانعی برای آرامش و آسایش شهروندان و نمودهای بصری شهری است.
در بررسی علل و عوامل دخیل در پیدایش حاشیه‌نشینی به عصر انقلاب صنعتی خواهیم رسید، دورانی که در آن افراد از جوامع و مناطق کوچک‌تر و به امید یافتن کاری مناسب و کسب درآمد بیشتر به سمت شهرهایی چون لندن سرازیر شدند و نتیجه آن شد شکل‌گیری محلات حاشیه‌نشین در حومه این شهرها و عموماً با ساکنانی از طبقه فقیر و تهیدست که البته در این بین یک نکته حائز اهمیت است و آن اینکه افزایش جمعیت مهاجر تبریز در کمتر از 50 سال اتفاق افتاد در حالی که این فرآیند در شهری چون لندن در طول بیش از یک سده طی شد.
به دلیل همین شرایط و ویژگی‌های متفاوت، برای درک پدیده حاشیه نشینی در تبریز نیازمند بررسی و قضاوت جدید و متفاوت با دهه های قبل و تاریخ افتخارآمیز آن هستیم چرا که متاسفانه تبریز کنونی با دوران 150 سال قبل خود بسیار فاصله گرفته که نمود آن در بافت شهری و توسعه بدون برنامه این کلانشهر قابل مشاهده است.
در همین خصوص باید اذعان کرد که هر جا اقدام به ایجاد فضاهای طراحی شده و مطابق اصول مانند شهرک های ایجاد شده در تبریز از جمله شهرک ارم و شهرک باغمیشه کرده‌ایم، حتی با وجود برخی ایرادات موفق به کنترل معضل‌هایی از جنس حاشیه‌نشینی شده‌ایم و در مقابل هرگاه طراحی‌ها، مکان‌یابی اولیه، تفکیک‌ها، معابر، تعداد طبقات و کاربری‌های غیراصولی و فشار جمعیتی نیز تشدید شده، شاهد گسترش این پدیده بوده‌ایم و در این خصوص باید از الگوها و تجربه‌های موفق و آهنگ شهرنشینی جهانی ایجاد شده به تبع انقلاب صنعتی و شهرهای میلیونی استفاده کنیم.

کرمان رصد

تثبیت شرایط در بافت‌های مسئله‌دار و حاشیه‌ای
*با توجه به این مسیر حرکتی، راهکار مواجهه صحیح با پدیده حاشیه‌نشینی چیست؟
تجارب جهانی بر تثبیت شرایط در بافت‌های مسئله‌دار و حاشیه‌ای تاکید دارد و از آنجا که ساختار شهرنشینی و پدیده‌های پیرامونی آن از جمله حاشیه‌نشینی در کشور ما شباهت و قرابت فراوانی با کشورهای آمریکای لاتین دارد، بهتر است تجارب این کشورها در مواجهه و کنترل حاشیه‌نشینی در شهرهای ایرانی مورد توجه قرار گیرد.
بر همین اساس و در گام نخست باید ابتدا مناطق حاشیه‌نشین و افراد ساکن در آن به رسمیت شناخته شوند و در قدم بعدی باید گستره این مناطق و جمعیت آن را محدود و تثبیت کرد و اجازه افزایش آن را نداد تا موضوع حاشیه‌نشینی دست کم برای شرایط موجود قابل برنامه‌ریزی باشد و لازمه این امر ایجاد بانک‌های اطلاعاتی کامل و با تمام مشخصات جزیی فردی و خانوادگی جمعیت حاشیه‌نشین است و اصالت بخشی در مقوله شهرسازی نیز قدم دیگری است که پس از تثبیت و جلوگیری از عدم زایش بافت‌های مسئله‌دار باید مورد توجه قرار گیرد.
در این زمینه باید این نکته مورد توجه جدی قرار گیرد که ویژگی همه این افراد تعلق آنها به قشر فقیر است و باید بر اساس همین شاخصه مهم برای آنها برنامه‌ریزی کرد، برای نمونه در ترکیه سازمانی تحت عنوان انبوه‌سازی وجود دارد که از طریق کاهش قیمت زمین و نیز کاهش قیمت خدمات به واسطه ساخت واحدهای کوچک، برای ساماندهی اقشار حاشیه‌نشین اقدام کرده اند.
زایش حاشیه نشینی بر بستر مرگ
*در سال‌های اخیر شاهد تغییر ماهیت حاشیه‌نشینی نه تنها در مناطق پیشین بروز این پدیده که در حومه و روستاهای پیرامونی تبریز نیز بوده‌ایم.این تغییر را معلول کدام عوامل می‌دانید؟
حاشیه‌نشینی در تبریز دارای دو بعد اصلی است، یکی زایش و افزایش طبقات فوقانی در مناطقی است که سابق بر این به عنوان حاشیه‌نشین شناخته می‌شدند و بعد دیگر و به نوعی جدیدتر حاشیه‌نشینی،گسترش آن به حریم و محدوده‌های خالی و اراضی بایر حومه شهری و در حقیقت انتقال حاشیه‌نشینی شهری به روستاهاست که این مورد را باید مشخصه حاشیه‌نشینی تبریز در 10 سال گذشته قلمداد کنیم.
این گونه از گسترش حاشیه‌نشینی را باید نتیجه ارتکاب یک اشتباه استراتژیک در مورد توسعه روستاها از طریق اقداماتی چون اجرای طرح هادی بدانیم چرا که در اجرای این طرح روستاهای اطراف تبریز و روستاهای دور دست بدون در نظر گرفتن ابعاد و مشخصه‌های هر منطقه و روستا عمل شده و همین امر موجب شده نرخ رشد در روستاهای اطراف تبریز مانند آناخاتون 27 درصد یعنی همسان با شرایط جمعیتی شهری افزایش یابد و مدیریت درست چنین رشد جمعیتی نیازمند افزایش چند برابری خدمات است و این یعنی خدمات برنامه ریزی شده برای دوره‌ای 10 ساله باید در یک سال ارائه شود.
در برنامه‌ریزی‌های شهری باید مسوولان جلوتر از مردم حرکت کنند و هر موقع این اتفاق نیفتاده شاهد بوده‌ایم که مردم در مناطق حاشیه‌نشین سکنی گزیده‌اند و مسوولان پس از آن برای حل این مشکل اقدام و هزینه کرده‌اند و علاوه بر این در موضوع حاشیه‌نشینی تبریز باید دید منطقه‌ای داشت و با در نظر گرفتن مناطق اطراف این کلانشهر برای حاشیه‌نشینی نسخه پیچید، فرآیندی که در مورد شهر جدید سهند رخ داده و با وجود رعایت بسیاری از موازین شهری، این منطقه تبدیل به محل سرریز جمعیتی تبریز شده و در مقابل زمین‌های بایر محدوده و حریم شهر مصداقی از بافت مسئله‌دار و حاشیه‌نشینی محسوب می‌شوند.
در همین زمینه می‌توان شهرک ارم را به عنوان سدی در مقابل گسترش حاشیه‌نشینی از چهل متری و شهرک باغمیشه را نیز نمونه متناظر همین اقدام در مورد حاشیه‌نشینی در منطقه آخر عباسی دانست و از این دو شهرک به عنوان بهترین مصداق پیشگیری بهتر از درمان در حوزه شهرسازی نام برد و اگر چنین رویکردی در گشودن گره‌های مدیریت شهری تبریز تداوم نیابد، شاهد خواهیم بود که پدیده‌هایی مانند حاشیه‌نشینی به وجود می‌آید و حل آن به سادگی امکان‌پذیر نخواهد بود.

کرمان رصد

فاجعه در کمین گسل نشینان تبریز
* نظرتان در مورد گسترش حاشیه‌نشینی تبریز بر روی گسل زلزله چیست؟ موضوعی که یکی از حاشیه‌سازترین و البته نگران کننده‌ترین ابعاد این پدیده در شهر اولین‌هاست.
قرارگیری بافت حاشیه‌نشینی تبریز بر روی گسل فعال این شهر نتیجه غفلت مسوولان دولتی و قرارگیری این اماکن در اراضی غصبی، ملی و منابع طبیعی است و متاسفانه عده‌ای نیز در دهه‌های گذشته با استفاده از این غفلت مسوولان، زمین‌های ملی را غصب و به افراد غیرمطلع و غیربومی و کم توان واگذار کرده‌اند و اکنون با شرایط حادی در این نواحی دست به گریبان هستیم.
علاوه بر این در حوزه آموزش‌های شهرنشینی نیز درست عمل نکرده‌ایم و در همین بافت شاهد زایش حاشیه‌نشینی به صورت افزودن طبقات بر ساختمان‌های غیر اصولی قبلی هستیم و همه این موارد در حالی اتفاق می‌افتد که بر اساس مطالعات 10 سال قبل گروهی از متخصصان ژاپنی، در صورت بروز زلزله احتمالی 400 هزار ساکن بافت‌های حاشیه‌نشین آن زمان نخستین قربانیان دقیقه اول چنین حادثه‌ای خواهند بود و متاسفانه این عدد 400 هزار نفر در بین مسوولان شهری تبریز به عنوان جمعیت حاشیه‌نشین تبریز جا افتاده است.
البته باید تاکید کرد که اکنون جمعیت حاشیه‌نشین فراتر از این اعداد است چرا که اگر تنها معیارهای اولیه‌ای چون کوچه‌های کمتر از 6 متر و یا زیر 200 متر بودن مساحت نیمی از ابنیه‌ها را ملاک و قدم اول شناسایی و تعریف بافت‌های مسئله‌دار و محلات هدف در حاشیه‌نشینی و بافت فرسوده قرار دهیم، مناطق مختلف تبریز به عنوان بافت حاشیه‌نشین و فرسوده تلقی می‌شوند و حل آن نیازمند باور جدی این موضوع از سوی مسوولان استانی و شهری است چرا که کوچک‌ترین حادثه غیرمترقبه‌ای چون زلزله، خسارات مالی و جانی جبران‌ناپذیری را در مناطق حاشیه‌نشینی و حتی غیرحاشیه‌نشین گسترش یافته بر روی گسل تبریز به دنبال خواهد داشت.
پرونده های کمیسیون ماده 100 بسیار نگران‌کننده است
*به عنوان عضو شورای شهر و رئیس کمیسیون عمرانی این شورا چه اقدامی در خصوص موضوع زایش حاشیه‌نشینی و ساخت و سازهای غیر مجاز انجام داده‌اید؟
کمیسیون عمرانی شورا بیشترین زمان خود را صرف این بحث کرده و حتی تلاش کرده‌ایم با دخیل کردن دادگستری در این امر، اقدام و برخورد قانونی را نیز در دستور کار قرار دهیم چرا که براساس گزارشات مناطق شهرداری در خصوص پرونده های کمیسیون ماده 100 به عنوان مسوول رسیدگی به ساخت و سازهای غیرمجاز بسیار نگران‌کننده است و براساس این گزارش‌ها، حتی بسیاری از ساخت و سازها خارج از حد و حدود پروانه های دریافتی صورت می‌گیرند.
75 درصد از پرونده‌های ساخت و ساز مورد بررسی بدون پروانه هستند
در برخی مناطق 75 درصد از پرونده‌های ساخت و ساز مورد بررسی بدون پروانه هستند و این در حالی است که این تعداد نیز گزینشی است و پس از بررسی‌های متعدد و سختگیرانه در خصوص ساخت و سازهای غیر مجاز وارد این چرخه شده‌اند و بدون شک تعداد بیشتری از این موارد ساخت و ساز بدون رسیدگی و بررسی در حال انجام است و به جرأت می‌توان اماکن دارای پروانه ساخت قانونی در تبریز زیر پنج درصد است و بر اساس بررسی‌های میدانی بیش از 90 درصد ساخت و سازهای شهری زیر چتر نهادها و سازمان‌های متولی قرار ندارند و متاسفانه مواردی نیز که از سوی شهرداری‌ها با آنها برخورد شده،گزینشی و بسیار محدود هستند.

کرمان رصد

حرکت شهر به سوی هرج و مرج و بی‌قانونی است
نتیجه این روندها حرکت شهر به سوی هرج و مرج و بی‌قانونی است و سازندگان این واحدها نیز با رندی و بوسیله قولنامه و بصورت وکالتی این ساختمان ها را زیر قیمت و ارزش واقعی به افراد با توان مالی پایین فروخته و فعالیت‌های غیر‌قانونی خود را از طریق متعهد کردن خریدار به تبعات قانونی ساخت و ساز پیش می‌برند و در همین زمینه فهرست افراد متخلف در حوزه ساخت و ساز از سوی کمیسیون عمران به شهرداری‌ها ابلاغ شده تا پس از شناسایی، با همکاری دستگاه قضایی نسبت به جرم‌انگاری این افراد اقدام کنیم و موضوع بعدی تخلفات مشاوران بنگاه‌های املاک است که زمینه‌ساز معامله چنین اماکنی غیرمجاز می‌شوند و این حوزه نیز نیازمند آگاه‌سازی و توجیه این افراد است و بر همین اساس ایجاد پلیس ساختمان و شعبه ویژه ساخت و ساز در دادگستری تبریز امری ضروی به نطر می‌رسد.
نبود اراده کافی در شورا و شهرداری برای برخورد و حل حاشیه نشینی
* با وجود تمام موارد طرح شده به نظر می‌رسد کلید اصلی گشوده شدن بن‌بست حاشیه‌نشینی تبریز در دستان مدیران و تصمیم‌سازان شهری است، عملکرد این حوزه را چگونه ارزیابی می‌کنید؟
شهرداری و شورای شهر در واقع مهمترین حلقه از زنجیره ایجاد و گسترش حاشیه‌نشینی هستند که متاسفانه عزمی از سوی این نهادها برای برخورد و اقدام اجرایی جدی در این خصوص دیده نمی‌شود و علت آن را نیز باید در خود شورا و عدم قاطعیت و باور کلیت اعضای آن در برخورد با این موضوع جستجو کرد. 
اجرای طرح‌های تخصصی مطرح شده از سوی کمیسیون‌ها می‌تواند حداقل‌ترین حرکت عملی از سوی شورا و شهرداری در موضوع حاشیه‌نشینی باشد که متاسفانه به هیچ عنوان چنین اراده‌ای در این دو نهاد وجود ندارد و در تایید این ادعا می‌توان به ارائه پیشنهاد ادغام کمیسیون‌های عمران و ترافیک و خدمات شهری و تشکیل کمیسیون پیشگیری اشاره کرد که بی‌نتیجه باقی ماند و این در حالی است که با بررسی اجمالی عملکرد کمیسیون خدمات شهری متوجه می‌شوید که ساخت و سازهای غیرمجاز اولویت اول چنین کمیسیون‌هایی نیست و متاسفانه مشابه این رویکرد در حوزه‌های مختلف شهرداری و شورای شهر حاکم است. 

کرمان رصد

سرریز حاشیه نشینی به روستاهای الحاقی تبریز
در روستاهای الحاقی نیز به عنوان محل انتقال حاشیه‌نشینی در حومه شهرها با این مشکل روبه رو هستیم که افرادی که به دنبال ساخت و ساز مجاز هستند، به دلیل عدم تعیین تکلیف این مناطق و تعلل بیش از حد شهرداری برای اجرای طرح‌های تفصیلی چنین مناطقی سرگردان مانده‌اند و عدم اطلاع‌رسانی در خصوص تعرفه‌های عوارض محلی برای ساخت و ساز و تلقی شهروندان از بالا بودن هزینه‌های قانونی چنین فعالیت هایی باعث شده تا بیش از پیش شاهد بروز تخلفات در این خصوص باشیم و این در حالی است که بسیاری از عوارض ساخت و ساز در چنین مناطقی رایگان است و همه این موارد را باید به حساب کم‌کاری و عدم اطلاع‌رسانی درست از سوی شهرداری‌ها نوشت.
* در کنار تمام این کاستی‌ها اخیراً خبرهای خوشی در مورد ساماندهی حاشیه‌نشینی تبریز منتشر شد و آن ورود قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیاء به این موضوع بود، آیا می‌توان به نتیجه بخش بودن این اقدام امیدوار بود؟
در تشریح این مسئله باید به موضوع شهرک جوانان اشاره‌ای داشته باشیم، پروژه‌ای که لکه‌ای سیاه در طرح تفصیلی تبریز است زیرا محدوده 132 هکتاری این شهرک که در شورای برنامه‌ریزی استان به تصویب رسیده بود، و پس از بررسی در شورای عالی استان به 70 هکتار رسید و با استناد به بندی از قوانین شهرداری در سال 1334 مبنی بر ساخت مسکن برای افراد کم بضاعت،400 میلیارد تومان اعتبار برای این بحث در نظر گرفته شد.
در نهایت با تعاملات صورت گرفته تفاهم شد خاتم الانبیاء به عنوان سرمایه‌گذار و پیمانکار در این پروژه ورود کند و امیدواریم با وجود ملاحظات و محدودیت‌های قرارگاه خاتم‌الانبیاء برای مشارکت در پروژه‌ها به عنوان سرمایه‌گذار، این تفاهم‌نامه به قرارداد منجر شود و شاهد تحقق برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته برای ساخت 5هزار واحد در این شهرک باشیم که البته قدم اول اجرا و تحویل 2 هزار واحد است.
در پایان نیز باید به این نکته تاکید کرد که برای حل معضل حاشیه نشینی باید فلسفه مسکن مهر را در این حوزه نیز تکرار کنیم زیرا 49 هکتار از حاشیه اتوبان پاسداران در حالی به بافت حاشیه‌نشین تبدیل شده‌اند که 3 هزار واحد مسکونی غیرمجاز اولیه این منطقه به دلیل همان زایش به6 هزار واحد افزایش یافته و چون ساکنان این مناطق حالت قبیله‌ای و فامیلی دارند، باید به صورت یکجا و در کنار هم سکونت یابند و تحقق این امر بدون اجرای طرحی با مختصات و ویژگی های مسکن مهر ممکن نخواهد بود.
برای دیدن گزارش تصویری حاشیه نشینی تبریز اینجا را کلیک کنید.
انتهای پیام/60001/

لینک کوتاه:
https://www.kerman-online.ir/Fa/News/187878/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

قرار نیست در سند همکاری، به چینی ها باج بدهیم

استاندار کرمان: تولید ثروت به تمام استان تسری پیدا کند

رئیس اتاق بازرگانی کرمان: مدل توسعه برمبنای صادرات دنبال شود

9 میلیارد تومان تجهیزات آموزشی رایگان به مدارس کرمان اهدا شد

امتحانات خرداد پایه‌های نهم و دوازدهم به صورت حضوری برگزار می‌شود

وزیر راه و شهرسازی برای برطرف کردن مشکلات جنوب کرمان قول مساعد داد

سامانه تسهیل و رفع موانع تولید کرمان فعال می‌شود

تعاون روستایی جنوب کرمان بیش از12 هزار تن پیاز تضمینی خریداری کرد

هفته‌های بحرانی کرونایی پیش روی کرمان/ برخورد قاطع با خاطیان

لزوم ایجاد خط انتقال جداگانه آب شرب از پروژه خلیج فارس و خروج رفسنجان از بحران

نامتوازنی در سطح استان کرمان بیداد می کند/ بنگاه های اقتصادی وظیفه عمل به مسئولیت اجتماعی دارند

وضعیت دو شهرستان جنوب کرمان رو به قرمز شدن/امکانات پاسخگو نخواهند بود

اعتبار دفاتر بیمه سلامت تا مهر 1400 تمدید شد

سرپرست هیات: توازن را در فوتبال کرمان ادامه می‌دهیم

ثبت نام شوراهای کرمان گام نخست در تشکیل مجالس محلی

15 میلیارد تومان تسهیلات اشتغالزایی به عنبرآباد اختصاص یافت

کودک همسری یا کودک آزاری؟

فاطمه کامیاب: 800 نفر از کارآموزان من وارد بازار کار شده اند

طلسم عجیب مهاجم استقلالی شکسته شد ؛ مهاجم محبوب قلعه نویی بالاخره گل زد + سند

ثبت نام 16828 کرمانی در انتخابات شورا‌های اسلامی روستا‌ها

اوج‌گیری مجدد گل‌گهر سیرجان با پیکان؛ روزهای بد به در

گل گهر سیرجان 2 پیکان تهران صفر؛ دومین پیروزی شاگردان ژنرال رتبه چهارم را به ارمغان آورد

سپاهان صدر را از دست داد؛ برد گل‌گهر با تبریزی

مربی گل‌گهر: با یک بازی مقتدرانه و قابل احترام پیروز شدیم/ مدیران پیکان درس بزرگی به فوتبال دادند

تارتار: دیگر تحمل متضرر شدن از مسائل داوری را نداریم

ویدئو: خلاصه بازی پیکان تهران صفر- گل گهر سیرجان 2

لیگ برتر فوتبال| فکری با توقف سپاهان، پرسپولیس را در صدر جدول نگه داشت/ گل‌گهر جای مس رفسنجان را گرفت

آخرین وضعیت کرونا در کرمان/ زلزله به 14 روستا در رابر خسارت زد/توزیع 20 تن پیاز به همت بسیج در شهداد

فیلم/خلاصه بازی پیکان صفر گل گهر سیرجان 2

سارق ادوات کشاورزی با 20 فقره سرقت به دام افتاد

گزارش تصویری از دیدار تیم های پیکان و گل گهر سیرجان

تساوی صبای یزد قابل نماینده کرمان

از گلایه گوجه کاران در شهرستان رودبار جنوب تا قیمت نامناسب کالاهای اساسی در فروشگاه رفاه

مشکل شبکه آبرسانی روستا‌های بخش گلستان رفع می‌شود

نقش موثر شرکت های صنعتی و تولیدی در شکوفایی اقتصادی

ویدیو: خلاصه و حاشیه دیدار مس رفسنجان سایپا

تمامی اماکن ورزشی استان کرمان تا اطلاع ثانوی تعطیل!

9 درصد؛ نرخ سود وام بافت فرسوده

کشتی گیر جوان بافتی بر سکوی سوم مسابقات انتخابی تیم ملی

شکوفه‌های بهاری رودبار +عکس

سالاد کاهو با سس ریحان + طرز تهیه

دومین اقدام هیأتی‌ها برای حذف موانع تولید و خوشحالی کشاورزان؛ این بار در کرمان

دو ملی‌پوش والیبال راهی سیرجان شدند/ رونمایی از فولاد 1400

بازسازی غضروف بین مفاصل با ژل تزریقی

ستاره پیشین استقلال احیا شد

تیم‌ملی هندبال ساحلی نوجوانان الف ایران بر سنگ‌آهن بافق غلبه کرد

تیم‌های فوتسال صبای یزد و کاروان صنعت کرمان مساوی شدند

جدال با سنگ و مس برای خلق اثر هنری+تصاویر

البدر بندرکنگ بندرلنگه از صعود به مرحله بعد باز ماند

برد مس شهربابک در آغاز نیم فصل دوم