کرمان رصد

آخرين مطالب

سیمای پرفروغ یک سینماگر فرهنگي

سیمای پرفروغ یک سینماگر
  بزرگنمايي:

کرمان رصد - ساعت 24-نوشتن درباره‌ی زنده‌یاد «کامبوزیا پرتوی» به ویژه در این روزها که در پی سفر ابدی‌اش، بسیاری از دوستان و دوستدارانش درباره‌ی ویژگی‌های اخلاقی و تجربه‌ها و توانمندی‌های او در فیلمنامه‌نویسی، کارگردانی، مشاوره با فیلمنامه‌نویسان و کارگردان‌های مختلف و بازیگری و تدریس فیلمنامه‌نویسی به شیوایی سخن گفته‌اند، شاید کار چندان جذابی نباشد.
به عنوان منتقد پیگیری که همه‌ی کارهای او را در چهار دهه‌ی گذشته رصد کرده است، می‌توانم به انگیزه‌ی بزرگداشت این هنرمند بی‌همتا که شوربختانه، اکنون دیگر در کنارمان نیست، به بهانه‌ی نگاهی اجمالی به سه فیلم او از سه دهه، به سبک کار، نگاه ویژه و وسواس‌های او در ساخت فیلم‌هایش نیز اشاره‌هایی داشته باشم.
«بازی بزرگان»، (1369 )
«بازی بزرگان»، فیلم خوبی است. این ساده‌ترین و در عین حال کلی‌ترین و منصفانه‌ترین قضاوتی است که می‌توان درخصوص چنین فیلم ساده، آرام، متین و
کم گفت‌وگویی اظهار داشت.
در فضای فیلم، از آغاز تا پایان به روشنی نوعی تعارض و تضاد، حسّ و عاطفه، کُنش و واکُنش را در بازی کودکان اصلی فیلم می‌توان شاهد بود. بخشی از این نمایش عاطفی را باید به حساب طراحی و فضاسازی دقیق کارگردان برای القای احساس متضاد بازیگران کم سن و سال فیلم در رویارویی با شرایطی غیرمتعارف و نابهنجار گذاشت. دخترکی در بطن فاجعه، آرامش ظاهری خود را به خوبی حفظ می‌کند. صبوری به خرج می‌دهد و آرام است. نمایش این تعارض و تضاد -‌یعنی یافتن آرامش و شکیبایی در فضایی پر از آتش و خون و گلوله‌- بسیار معنادار است.
جایی که «مریم» (رژان عمری) با «یونس» (پسرک جنگجو) (رزگار محمدامین) خود را در نقش بزرگ‌ترهایی می‌بیند که به درستی در حکم یک خانواده‌ی کوچک، مسئولیت تیمارداری از دخترکی شیرخواره را برعهده می‌گیرند، این آرامش در حضور خون و گلوله را روشن‌تر می‌توان شاهد بود. مریم، نمادی از روح پاک و بی‌آلایش همه کودکان جهان است -‌که به دلیل برخورداری از فطرتی پاک و ضمیری بی‌آلایش- به‌گونه‌یی دارای شخصیتی آرام، متین و بی‌تشویش است.
فیلم بازی بزرگان در عین حال یک پیام ساده و انسانی و قابل قبولی را هم در پایان کار، از زبان «مریم» به تماشاگر ابلاغ می‌کند. حرفی که اگر خارج از هر گونه مرزبندی‌های سیاسی و جغرافیایی، به درستی مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرد، به دلیل پیوستگی تاریخی بنی‌آدم به یکدیگر، آنان را می‌توان باهم، یکدل و یک‌زبان یافت. در فیلم بازی بزرگان، از مبالغه‌های معمول در فضاسازی‌های رایج در این‌گونه فیلم‌ها نشانی نیست و یک امتیاز برجسته‌ی این اثر را نیز نمی‌توان از نظر دور داشت که در میان انواع بی‌دقتی‌ها و سهل‌انگاری‌های رایج درخصوص به‌کارگیری گویش و لهجه در این‌گونه فیلم‌ها، در بازی بزرگان استفاده از «گویش» کاربُردی درست و سنجیده دارد.
«دو خواهر»، (1373)
نزدیک شدن به دنیای کودکان یا فضاهای کودکانه در کار فیلمسازی بسیار دشوار است. در این رهگذر موفقیت تنها از آن کسانی است که با فراز و نشیب‌های این راه دشوار آشنا باشند. شاید نیاز به تکرار نباشد که گفته شود ما، در میان گنجینه‌ی عظیم قصه‌هایی که از مادربزرگ‌های‌مان به یاد داریم، با اندکی تأمل و دقت نظر و وسواس می‌توانیم نمونه‌های بی‌بدیلی را برای بازنویسی، اقتباس و دوباره‌نویسی آنها برگزینیم.
کارگردان فیلم «دو خواهر»، آشکارا نشان می‌دهد که از فیلم «ماهی» تا «دو خواهر» راه دشواری از تجربه‌اندوزی‌ها را طی کرده است. شاید تنها نقطه‌ی نه‌چندان درخشان کار در مجموعه کارهای پرتوی، همان فیلم «گربه‌ی آوازه‌خوان» باشد که چندان گرم و گیرا از آب در نیامده است.
لطف کار پرتوی در فضاسازی‌های فیلم اوست. فضاهایی که درنهایت برای مخاطبان کودک و نوجوان نیز پذیرفتنی و طبیعی جلوه می‌کند. برای مثال سخنگو بودن آهو، با وجودی که عروسکی بیش نیست. کار عروسک‌گردانی در فیلم قابل‌قبول است. طراحی صحنه‌ها به‌گونه‌یی است که در کمتر فضایی، حضور عروسک‌گردان‌ها حس می‌شود. فیلمبرداری آن، کاری شُسته و رُفته و کم‌نقص از یک فیلمبردار تلویزیونی (بهمن زنوزی) است که به دلیل یکدستی فضاها و رنگی بودن همه اشیای صحنه و فضاهای گرم و گیرا، بسیار خوب از آب درآمده است.
استفاده از موسیقی می‌تواند به عنوان عاملی تأثیرگذار حتی به رنگ و روح صحنه‌ها نیز جلوه بیشتری ببخشد. ولی کاربرد مبالغه‌آمیز آن می‌تواند مخل تفهیم و تفاهم میان تماشاگر و فیلمساز باشد. برای نمونه در همین فیلم، موسیقی و شعرها در برخی صحنه‌ها حضوری مزاحم و دست و پاگیر دارند. برعکس، در صحنه‌های عروسی حضور موسیقی محلی به فضای کار رونق بیشتری می‌دهد. در استفاده از لباس‌ها و وسایل کار و زندگی آدم‌هایی که در حاشیه‌ی جنگل‌های سرسبز شمال زندگی می‌کنند، دقت نظر کامل دیده می‌شود.
«کافه ترانزیت»، (سال1382)
«کافه ترانزیت» یک مسافرخانه‌ی گذرگاهی است که می‌تواند محل تلاقی آدم‌های مختلفی از فرهنگ‌ها و قومیت‌های گوناگون باشد. مسافران خسته و دلشکسته‌یی که تنها در فضای این مسافرخانه‌ی همگانی، فرصت می‌یابند تا از دردهای مشترک خود باهم سخن بگویند. در چنین فضایی حتی داشتن زبان مشترک نیز چندان اهمیت ندارد، چراکه همدلی آنها از همزبانی‌شان پررنگ‌تر جلوه می‌کند. شاید به همین دلیل است که یک مسافر یونانی با مسافر ترک و قبرسی یا کسی که از اوکراین به آنها پیوسته است، با وجود ملیت و فرهنگ متفاوت، در یک موقعیت مکانی نمادین (قهوه‌خانه) به سادگی در کنار هم می‌نشینند و از آرزوها و گمشده‌های‌شان با یکدیگر حرف می‌زنند.
«ریحان» (فرشته صدرعرفایی) پس از مرگ شوهرش که کافه‌یی در یک جاده‌ی مرزی ایران و ترکیه داشته است، اکنون تصمیم می‌گیرد تا روی پای خودش بایستد و استقلال خود و دو بچه‌اش را در آن روستای مرزی حفظ کند. قهوه‌خانه (کافه) محل رفت و آمد کامیون‌های خارجی است. در چنین فضایی، کار کردن ریحان برای بسیار کسان، به ویژه برای برادر شوهرش (پرویز پرستویی) جای حرف و حدیث فراوانی دارد. حفظ ریحان به عنوان بازمانده‌ی برادر مرحوم، اهمیت زیادی دارد. برای تحکیم چنین موقعیتی، برادرشوهر ریحان به او پیشنهاد ازدواج می‌دهد. ریحان دارای غروری است که با وجود زن و فرزند برادرشوهر، هرگز به چنین وصلتی رضایت نمی‌دهد! او تصمیم می‌گیرد که روی پای خودش بایستد و از پسِ یک کار مردانه و سخت برآید. یعنی کافه را به تنهایی اداره کند و در عین حال با وسوسه‌های برادرشوهر مرحوم خود نیز مبارزه کند. ریحان برای تحقق چنین آرزویی به مبارزه‌یی جدی و سرسختانه نیاز دارد و به دلیل غرق شدن در گرداب دشواری‌های زندگی خود (کار روزانه، اداره‌ی قهوه‌خانه، تهیه و تدارک انواع غذاهای موردنیاز مسافران، رسیدگی به فرزندان کوچک و به ویژه مقابله و مبارزه با برادرشوهرش) به تنها چیزی که فکر نمی‌کند، دلبستگی به این و آن و بروز عواطف زنانه است.
«پرویز پرستویی» در نقش مقابل فرشته صدرعرفایی و در مقام برادرشوهر ریحان، اگرچه حضوری محوری در فیلمنامه ندارد، با این همه به عنوان شخصیتی که به درستی در جبهه‌ی مقابل شخصیت محوری فیلم (ریحان) قرار می‌گیرد، حضوری گرم و گیرا و متفاوت دارد. در کافه ترانزیت، خلأ یک موسیقی متن تأثیرگذار و مناسب فضای فیلم و صد البته غیربومی و فراگیر،
به راستی محسوس است.
منبع: روزنامه اعتماد
منبع: ساعت24

لینک کوتاه:
http://www.kerman-online.ir/Fa/News/166576/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

یزدان در نشست تخصصی با مراجع حل اختلاف هرمزگان: شکایات کارگری هرمزگان کاهش داشته است

حرکت در جهت تکمیل زنجیره ارزش فولاد در صندوق‌های بازنشستگی

وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی همه امکانات و توانایی های خود را برای رفاه مردم به کار بسته است

پاسخ مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت تعاون،کار و رفاه اجتماعی به اظهارات یک نماینده

پیکان یک - مس رفسنجان یک/ پایان نیمه اول

تعامل حداکثری دادگستری کرمان با استانداری

تساوی یک نیمه ای پیکان و مس رفسنجان، با گل های محمد ستاری و فراز امامعلی / ویدیو

گلزنی فراز امامعلی در دو بازی متوالی

حاشیه بازی پیکان و مس رفسنجان| حضور اسکوچیچ در شهرقدس/ درگیری بین نیمکت‌نشین‌های 2 تیم

چهار حفار غیرمجاز اشیای تاریخی در ارزوییه دستگیر شدند

کرمانی‌ها پیش از سفر به اهواز صدر جدول را از دست داده بودند

آخرین و جدیدترین آمار کرونایی استان کرمان تا اول بهمن 99

استفاده از تجربه موفق برگزاری مراسم سالگرد شهید سلیمانی در هفته مقاومت برای ایام الله دهه فجر

اسکوچیچ تماشاگر ویژه دیدار پیکان و مس رفسنجان

عوارض صدور پروانه در بافت فرسوده رایگان شد

700 هزار میلیارد تومان پروژه عمرانی نیمه‌کاره در کشور وجود دارد

نهمین شماره مجله چند رسانه‌ای «وقایع شمیران» منتشر شد

کشته شدن 4 نیروی امنیتی در حمله طالبان در فاریاب

وجود 700 هزار میلیارد تومان پروژه عمرانی نیمه‌کاره در کشور

فضا را برای حضور دانش آموزان در مدارس فراهم کنیم

عظیمی: اشتباهمان را می‌پذیریم و عذرخواهی می‌کنیم/ خاتم نباید امروز به میدان می رفت

اسکوچیچ تماشاگر ویژه بازی لیگ برتری

تقویت ناوگان ترابری پایگاه‌های امداد و نجات کشور

برتری مس برابر پیکان در دیداری پر گل

پیکان در شهرقدس پنچر شد

عظیمی: وقفه بازی خاتم و سیرجان به خاطر شکایت آرمات بود؛ اشتباه کردیم!

جدول لیگ برتر فوتبال|پیکان در سربالایی کم آورد/صعود شاگردان رحمتی به میانه‌های جدول

جدول لیگ برتر فوتبال در پایان روز نخست از هفته دوازدهم؛ صعود مس رفسنجان، شهر خودرو و نفت مسجدسلیمان

برنامه‌های ‌ایام‌الله دهه فجر در استان کرمان با رویکرد کاملا مردمی برگزا‌ر می‌شود

ایجاد کارخانه استحصال دارو از مواد مخدر در کرمان

جوانترهای تراکتور نساجی را بردند!

رییس کمیسیون عمران مجلس: خروج از رکود هدف طرح جهش تولید مسکن است

کارگروه های ستاددهه فجر استان کرمان برنامه های خود را اعلام کردند

هفته دوازدهم لیگ برتر| توقف ذوب‌آهن و پایان فرصت رضایی/ آغاز کار جلالی و نساجی با شکست/ ربیعی مچ تارتار را خواباند

ربیعی: 3 امتیازی باارزش از پیکان گرفتیم

اولین باخت خانگی شاگردان «تارتار» با درخشش فرزند پیکان

پاشایی: مستحق باخت مقابل مس رفسنجان نبودیم

ادامه صدرنشینی سپاهان اصفهان با شکست آذرباتری ارومیه

صنعت فرش دست بافت ظرفیت اشتغالزایی 3000 نفر در کرمانشاه را دارد

پیروزی مس رفسنجان مقابل پیکان در دیداری پرگل/ توقف ذوب آهن برابر نفت مسجدسلیمان/ شکست نساجی مقابل شهرخودرو

توقف ذوب‌آهن و پایان فرصت رضایی/ ربیعی مچ تارتار را خواباند

ربیعی: سبک بازی پیکان خیلی خاص است/ بازی در کنترل ما بود

استان کرمان 60 شهیده و 23 بانوی جانباز دارد

سالانه فقط 300 هزار واحد مسکونی تولید می شود

ربیعی: اعتراضی به سبک بازی پیکان نداریم

بازآفرینی 350 محله فرسوده در سراسر کشور

فرصت سوزی پیکانی‌ها در ضربات پنالتی

(ویدیو) خلاصه بازی پیکان 2 - 3 مس رفسنجان 1 بهمن 99

انتقاد نماینده مجلس از افزایش غیرطبیعی قیمت مسکن

ربیعی: طلسم نباختن پیکان را در خانه‌اش شکستیم