کرمان رصد

آخرين مطالب

نخستین های طهران/20

نخستین بانک ایرانی را انگلیسی ها ساختند شهرداری تهران

نخستین بانک ایرانی را انگلیسی ها ساختند
  بزرگنمايي:

کرمان رصد - نخستین بانک مدرن ایران توسط بارون جولیوس دو رویترز در شمال شرق میدان توپخانه مجلس در سال 1266شمسی رسما کار خود را آغاز کرد.

لرد انگلیسی وقتی پای ورقه امتیازنامه پر سود بهره‌برداری 60 ساله از معادن ایرانی را امضا کرد؛ ضمانت داد دریای خزر را با ماشین دودی به خلیج‌فارس متصل کند، گمرگ ایران را سر و سامان دهد و برای چاپ پول کاغذی بانکی را راه بیاندازد. قول و قراری که با اعتراض مردم لغو شد و تنها چیزی که باقی ماند ساختمانی در شمال شرق میدان توپخانه باقی ماند که نه تنها اولین بانک ایران شد که با سرمایه چهل هزار لیره وثیقه خسارت لغو امتیاز رویترز نخستین اسکناس ایران را منتشر کرد. عمارتی که حالا در روزگار ما قدیمی‌ترین قطعه و تنها یادگار دوران گذشته قدیمی‌ترین میدان پایتخت میدان امام خمینی (ره) است. ساختمانی با قدمت بیش از 80 سال که بخشی از آن به عنوان شعبه بانک تجارت فعالیت می‌کند.بانک شاهی اولین بانک ایرانی بود که در میدان توپخانه در قلب تهران شروع به فعالیت کرد.
تا پیش از تاسیس این بانک در دوران ناصرالدین‌شاه این صرافان عمده بودند که کاری را می‌کردند که بانک‌های امروز در شهرها انجام می‌دهند. صرافانی که بیش از 3000 سال امور تجاری را تسهیل می‌دادند. با این که نخستین پول کاغذی جهان در ایران با نام چاو در تبریز در زمان ایلخانان رایج شد اما تا زمان تاسیس همین بانک شاهی در میدان توپخانه سکه طلایی و نقره‌ای در معاملات در ایران رایج بود. چند صراف مشهور هم بودند که در ازای دریافت سکه‌های زیاد ورقه‌هایی را به عنوان برات انتقال پول را به دست می‌گرفتند. اما همین ضرب سکه هم با مشکلات زیادی رو به رو بود؛ مهمترین مشکل نبود یک ضرابخانه مرکزی در پایتخت بود.
گسترش تجارت با فرنگستان و سایر کشورها باعث شد تا گروهی از همین صرافان به فکر تاسیس بانکی شبیه آن چه در اروپا وجود داشت بیافتند. پیشنهاد راه اندازی بانک ملی ایران را برای نخستین بار حاج محمد حسن خان امین‌الضرب صراف و تاجر شناخته شده در نامه‌ای مفصل به ناصرالدین شاه داد و به او پیشنهاد کرد این بانک را با سرمایه مشترک ملت و دولت راه‌اندازی کند. اما ناصرالدین‌شاه به این درخواست توجهی نشان نداد. اما از آن جا که مرغ همسایه غاز است هنوز چندسالی از این پیشنهاد نگذشته بود که در سال 1266 شمسی در آخرین سال‌های سلطنت ناصرالدین شاه توسط شعبه شرکت هند شرقی در تهران این بانک راه‌اندازی شد. انگلیسی‌ها که برای گسترش تجارت خود در سرزمین‌های استعماری خود به دنبال راه‌اندازی بنگاه‌های مالی بودند امتیاز این بانک را از شاه گرفتند و با سرمایه قابل ملاحظه‌ای بانک را راه‌اندازی کردند. آن‌ها زمینی نسبتا بزرگ را در شرق میدان توپخانه انتخاب کردند و ساختمان بانک خود را با نام بانک جدید شرق ساختند. یک سال بعد بارون جولیوس رویترز که قبل از این امتیاز همه معادن ایران را از شاه گرفته بود توانست انحصار تاسیس بانک شاهی را به مدت شصت سال بگیرد. این امتیازنامه شامل حق انحصاری نشر اسکناس و معافیت از مالیات بود. رویترز همچنین زمین معتلق به بانک شاهی را هم خرید. سرمایه بانک شاهی بر اساس امتیاز نامه، چهار میلیون لیره انگلیسی به صورت سهام با نام و بی نام تعیین شد که تنها با انتشار سهام با نام اجازه فعالیت یافت.
در 1308 سرمایه گذاران این بانک خارجی تصمیم گرفتند تا ساختمان جدیدی به جای ساختمان قدیمی بسازند. کلنگ ساختمان جدید که همین ساختمان امروزی است در 19 دی ماه 1308 با حضور وزیران و نمایندگان کشورهای خارجی زده شد و ساخت عمارت جدید آغاز شد. مانند بسیاری از ساختمان‌های دوران پهلوی اول طراحی و ساخت این بنا را معماری ارمنی یعنی مارکار گلستیانس برعهده گرفت. ساخت این بنا حدود دویست و پنجاه هزار تومان هزینه برد. گلستیانس که همان زمان در حال اجرای طرح نیکلای مارکف برای ساخت پست‌خانه مرکزی تهران بود طراحی منحصر بفردی را در این بنا پیاده کرد که براساس اصول معماری ایرانی در دوران اوج بود. او ستون‌های بلندی را در فضای داخل بانک طراحی کرد که با دوره‌های تیزه‌دار و بهره‌گیری از چوب در پوشش سقف وامدار معماری دوره هخامنشی بود که از دید طراح آن یکی از دوران‌های پر رونق اقتصادی تاریخ ایران به شمار می‌رفت. گلستیانس برای این بنای جدید طرح سردری بسیار زیبا را در نظر گرفته بود که با نظارت خودش در کارگاه مهمترین کاشی‌ساز تهران یعنی استاد حسین کاشی‌پز انجام شد. نام بانک شاهی البته بعد از چند وقت روی کاشی‌های آن به بانک ایران و انگلیس خاورمیانه تغییر یافت. در سال 1331 که اجاره آن به پایان رسید این بانک به بانک بازرگانی واگذار شد و شعبه ایرانی بانک خاورمیانه به شرق دور منتقل شد. بانکی معتبر که با عنوان اختصاری HSBC همچنان یکی از مهمترین بانک‌های جهان است. اما این پایان ساختمان نخستین بانک ایران نبود که بعد از انقلاب اسلامی به بانک تجارت منتقل شد و هنوز یکی از دیدنی‌های تهران است.
پژوهشگر: فرزانه ابراهیم زاده


نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield

ساير مطالب

طرح احداث میدان شهری در محوطه عمارت ساعت

مسیرهای منتهی به گلزار شهدای پلدختر بسته شد

تقدیر امام جمعه موقت تهران از اقدامات بزرگ شهرداری گرگان

پیش بینی وضعیت کرونا در آذر و دی ماه

موافقت اصولی برای 277 دامپروری جنوب کرمان صادر شد

موافقت اصولی برای 277 دامپروری در جنوب کرمان صادر شد

بافت قدیمی شهر شاهرود در معرض تخریب/ احیاء درکار نیست

مدیرکل تعزیرات حکومتی استان کرمان از دفتر استانی خبرگزاری تسنیم بازدید کرد + تصاویر

با کف پخت حبوبات و گوشت چه کنیم؟

مسیرهای منتهی به گلزار شهدای پلدختر مسدود شد

بافندگان فرش چهارمحال و بختیاری 185 قالی به ستاد عتبات عالیات اهدا کردند

نماز جمعه این هفته در 42 نقطه استان کرمان برگزار می‌شود

هویت تاریخی 9 روستای جنگلی ورزقان باید حفظ شود

عاملان نزاع خونین در کرمان دستگیر شدند

هیچ‌گونه تهدید زیستی به غیر از کرونا در استان کرمان وجود ندراد/ وضعیت سفید بیماری تب کریمه کنگو در کرمان

حفظ ارزش مکانی و هویت تاریخی میراثی 9 روستای جنگل نشین ورزقان

پایان مسابقات مجازی کباده قهرمانی استان کرمان

مرحله دوم طرح پویش لبخند رضایت ویژه دانش‌آموزان نیازمند کرمان برگزار شد

آغاز تعطیلی کسب‌وکارها در 6 شهرستان استان/تنها عرضه‌کنندگان مایحتاج ضروری مجاز به فعالیت هستند

کاهش متوسط سن قضایی در کرمان در پی جوانگرایی در قوه قضاییه

استخدام کارمند انبار در شرکت خدمات بار هوایی سریع ترابر ماهان در تهران

٣٥ پروژه شهری در مشهد به بهره برداری رسید

فاز اول مرمت سرای معین رفسنجان آغاز شد

کشف جدیدترین فاجعه کرونا در بدن انسان

استان کرمان آماده مقابله با سیل و سیلاب‌های می ‌شود/ بیش از 2 میلیون و 500 مترمکعب سیل‌بند احداث شد

کوچ 800 خانوار عشایری از کرمان به هرمزگان

تعهد مدیران مدارس عامل قضاوت جامعه نسبت به عملکرد آموزش و پرورش است

کمبود فضا و تجهیزات در بیمارستان رفسنجان برای خدمات به بیماران کرونایی

کشف جدیدترین فاجعه ویروس کرونا در بدن انسان

اسلام ستیزی رییس جمهور فرانسه بیانگر ناکامی در جلوگیری از گرایش شهروندان غربی به آموزه‌های پیامبر اعظم است

«همت آباد» به کمیسیون تلفیق شورای شهر رسید/ پیگیر فضای سبز هستیم

«همت آباد» به کمیسیون تلفیق شورای شهر اصفهان رسید

جزییات غرق شدن 5 عضو خانواده ایرانی در مانش

بایدن: نمی‌ گذارم ایران به بمب هسته‌ ای دست یابد

درخواست بسیج برای تغییر نام خیابان نوفل لوشاتو

احیای تالاب اله آباد جزو برنامه های جدی محیط زیست استان است

مدرس دانشگاه علوم پزشکی کرمان: شرایط کرونا در آذر و دی ماه بدتر خواهد شد

تداوم وزش باد نسبتا شدید و گردو خاک در کرمان

کشف بیش از 543 هزار لیتر سوخت قاچاق در کرمان

نماز جمعه فردا در کدام نقطه از کرمان برگزار نمی‌شود؟

آخرین جزئیات پرداخت یارانه تامین کالا‌های اساسی

ازدواج ناگهانی جتیفر لوپز و آرمی همر + عکس

بیمارستان علی بن ابیطالب رفسنجان دیگر گنجایش افزایش تخت ندارد

تعهد مدیران مدارس عامل قضاوت نسبت به عملکرد آموزش و پرورش است

مدیر ارتباطات سیار: 25 سایت تلفن همراه کرمان وارد مدار شد

31 واحد صنفی بی اعتنا به پروتکل های بهداشتی در کرمان پلمب شد

موافقت اصولی برای احداث 277 دامپروری در جنوب کرمان صادر شد

​تقدیر شریعتمداری از مدیرعامل شرکت ملی نفتکش ایران برای حراست از منافع ملی

حدود6500 تن انار و انگور در گناباد برداشت شد

شرایط کرونا در آذر و دی ماه بدتر خواهد شد